Το προφίλ μας στο Google Plus
0

deltaHacker 038 editorial: Σε όποιον αρέσει και τι να κάνουμε αν δεν μας αρέσει

Περίεργα επεισόδια είχαμε τις τελευταίες εβδομάδες στο Facebook. Για άλλη μια φορά, έστω και με κωμικό τρόπο, ήλθαν στο προσκήνιο ζητήματα που αφορούν στην προστασία της ιδιωτικότητας και των προσωπικών δεδομένων. Εδώ που τα λέμε, οι σχετικές συζητήσεις και οι προβληματισμοί είναι σχεδόν πάντα επίκαιροι. Μερικές φορές για καλό λόγο, κάποιες άλλες φορές εντελώς αδικαιολόγητα.

Εκείνο το post που κυκλοφόρησε πρόσφατα στο Facebook και κατάφερε να επιβιώσει για αρκετές μέρες, δύσκολα *δεν* θα το προσέξατε. Ήταν ένα κάπως παράξενο κείμενο, το οποίο με μια πολύ γρήγορη κι επιπόλαιη ματιά έμοιαζε να έχει νομική υπόσταση. Όποιος το αναρτούσε στο προφίλ του, υποτίθεται ότι αυτομάτως προστατευόταν από τις πρακτικές εκμετάλλευσης προσωπικών δεομένων από πλευράς Facebook. Επρόκειτο φυσικά για φάρσα, με την οποία όμως αρκετοί ξεγελάστηκαν και πράγματι δημοσίευσαν στα προφίλ τους το post-ασπίδα, κατά των πρακτικών του Facebook και υπέρ της διασφάλισης των προσωπικών τους δεδομένων.

Κοιτάξτε τώρα τι συμβαίνει — ή για την ακρίβεια τι νομίζουμε ότι συμβαίνει. Υπάρχουν, που λέτε, δύο κατηγορίες ανθρώπων: Εκείνοι που χωρίζουν τους ανθρώπους σε δύο κατηγορίες, κι εκείνοι που δεν χωρίζουν τους ανθρώπους σε δύο κατηγορίες. Μερικές φορές, στην προσπάθειά μας να βγάζουμε λίγο νόημα για πράγματα που συμβαίνουν γύρω μας, ομολογούμε ότι κάνουμε ό,τι κάνουν οι άνθρωποι της πρώτης κατηγορίας. Μπαίνουμε δηλαδή στον πειρασμό και, με αφορμή κάποιο συμβάν που έχει προκαλέσει αίσθηση, χωρίζουμε τους ανθρώπους σε δύο κατηγορίες. Και λέμε “μπαίνουμε στον πειρασμό”, αφού πολλά από όσα συμβαίνουν είναι λίγο περισσότερο περίπλοκα απ’ όσο αρχικά δείχνουν, ώστε να δικαιούμαστε να συζητάμε με αφετηρία δύο μόνο κατηγορίες. Αλλά για να μη γενικολογούμε άλλο, ας επιστρέψουμε στο περιστατικό με την πρόσφατη φάρσα που έλαβε χώρα στο Facebook. Παρατηρώντας, λοιπόν, τις αντιδράσεις των χρηστών, ισχυριζόμαστε ότι όσοι έχουν λογαριασμό στο Facebook χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:

  • κατηγορία 1: “μπαναΐα ‘μ, καλά που το ‘δα — πανατοποστάρω ή/και να κάνω λάικ αμέσως, αφού προφανώς και με συμφέρει/βοηθά/κάνει καλό/είναι ευλογία”
  • κατηγορία 2: “ρε τι χαϊβάνια ‘στε ‘σεις, που πάτε και ποστάρετε ή/και κάνετε λάικ σε όποια π@π@ρ1@ δείτε — χαχαχα!”

Αμέσως αμέσως φαίνονται οι ατέλειες της διπλής κατηγοριοποίησης, αφού για το χώρο που εξετάζουμε πανεύκολα διακρίνουμε και μια τρίτη κατηγορία: Σ’ αυτήν ανήκουν όλοι όσοι έχουν λογαριασμό στο Facebook, όμως την ίδια στιγμή δεν παίρνουν τόσο πολύ σοβαρά τη δική τους παρουσία εκεί, ούτε την παρουσία των άλλων, οπότε και δεν σπεύδουν να κάνουν αναδημοσιεύσεις ή λάικ, αλλά ούτε και να σχολιάζουν τους άλλους που σπεύδουν. Όμως για λόγους που βοηθούν τη συζήτησή μας και την οδηγούν προς τα εκεί που θέλουμε να καταλήξουμε, ας αφήσουμε κατά μέρος αυτή την 3η κατηγορία — ή όποια άλλη κατηγορία μπορείτε να σκεφτείτε, τέλος πάντων.

Το Facebook, αγαπητές κι αγαπητοί, μοιάζει να είναι μια δωρεάν υπηρεσία. Σίγουρα συμπεριφέρεται ως μία τέτοια, αφού κατά την εγγραφή αλλά κι αργότερα, κατά τη χρήση, δεν μας ζητείται να πληρώσουμε. Εντάξει, αν θέλουμε ν’ ανεβάσουμε μια διαφήμιση, τότε καθ’ όλη τη διάρκεια της προβολής της πληρώνουμε, όμως αυτό είναι λογικό να συμβαίνει κι όλοι καταλαβαίνουν γιατί. Στην πραγματικότητα, όμως, πολλά πράγματα που μοιάζουν να είναι δωρεάν, ε, δεν είναι. Και δεν είναι δωρεάν είτε επειδή είναι αδύνατον να είναι δωρεάν, είτε επειδή από σχεδίαση δεν είναι. Το Facebook συγκαταλέγεται σ’ αυτά τα πράγματα: Δείχνει να είναι δωρεάν, όμως στην πραγματικότητα όλοι όσοι το χρησιμοποιούμε, πληρώνουμε. Όχι με χρήματα, αλλά καταθέτοντας δεδομένα που μας αφορούν και κάνοντας ενέργειες που κάτι λένε για ‘μας.

Ένα τεράστιο κοινωνικό δίκτυο σαν το Facebook, είναι απλά αδύνατον να λειτουργεί δωρεάν. Το ίδιο ισχύει και για πολύ μικρότερα δίκτυα ή υπηρεσίες, όμως ας παραμείνουμε στο Facebook. Το Facebook είναι μια επιχείρηση που έχει α) τρομερά μεγάλα λειτουργικά έξοδα και β) δικαίωμα στο κέρδος. Τα έξοδα του Facebook δεν καλύπτονται από καλοκάγαθους μεγιστάνες που όλη την ώρα ψάχνουν τρόπους για να μοιράζουν τα χρήματά τους. Τα όποια χρήματα δίνει ένας οποιοσδήποτε επενδυτής περιμένει να τα πάρει πίσω με κέρδος. Έτσι λειτουργεί ο κόσμος μας. Μια οποιαδήποτε εταιρεία που δεν είναι μη-κερδοσκοπική και δεν έχει τρόπο να αποκτά (διαρκώς) δωρεάν χρήματα, προκειμένου να επιβιώνει είναι υποχρεωμένη να επιζητά το κέρδος. Ξανά: Έτσι λειτουργεί ο κόσμος μας. Το Facebook, ως μια εταιρεία αυτού του κόσμου, προσπαθεί να κερδίζει με δύο τρόπους: Με το να χρεώνει όποιον θέλει να διαφημίζεται στην πλατφόρμα της, αλλά κυρίως με το να πουλά δεδομένα μας σε άλλους, οι οποίοι διαφημίζουν στο Facebook και ψάχνουν για πελάτες ανάμεσά μας. Να πώς πληρώνουμε *όλοι* στο Facebook: Όχι κατ’ ανάγκη με χρήματα, αλλά με δεδομένα που μας αφορούν.

Στους όρους χρήσης του Facebook, αυτούς που κανείς μας δεν διαβάζει αλλά όλοι αποδεχόμαστε, αναφέρονται μεταξύ άλλων και τα δικαιώματα της εταιρείας όσον αφορά στα δεδομένα μας. Το να έχει αποδεχθεί κάποιος αυτούς τους ίδιους όρους και μετά να πιστεύει ότι με μια απλή ανάρτηση στο προφίλ του θα απαγορεύει από το Facebook να κερδίζει από εκείνον, είναι τουλάχιστον αφελές. Αν, καλέ μου άνθρωπε, δεν σου αρέσουν οι όροι χρήσης του Facebook, σου έχουμε καλά νέα: Έχεις το ελεύθερο να μην τους αποδεχτείς και να μη φτιάξεις λογαριασμό στην υπηρεσία. Επίσης: Αν είσαι φυσιολογικός άνθρωπος και δεν διαβάζεις τους όρους χρήσης, έστω κι εκ των υστέρων έχεις το ελεύθερο να κλείσεις το λογαριασμό σου στην υπηρεσία. Δεν είναι κακό αυτό. Η αλλαγή γνώμης είναι δικαίωμα και ανά πάσα στιγμή θεωρήσεις ότι δεν σε χωράει άλλο ο τόπος εκεί μέσα, σήκω και φύγε. Αλλά ξέρετε κάτι; Υπάρχουν, ευτυχώς, κι άλλες εναλλακτικές.

Μπορεί, π.χ., να μην αποδέχεσαι πλήρως τους όρους χρήσης του Facebook, και παράλληλα να είσαι στην πλατφόρμα και να συνεχίσεις να τη χρησιμοποιείς. Δεν είμαστε δικηγόροι, σκεφτόμαστε όμως ότι μάλλον κανείς δεν πρόκειται να σε μηνύσει γι’ αυτό. Πάρε λοιπόν το ρίσκο, ζήσε στα άκρα — και βεβαίως YOLO, baby!

Πέρα απ’ την πλάκα, υπάρχουν πολλοί λόγοι για να θέλει κάποιος να βρίσκεται στο Facebook. Η επικοινωνία, η διασκέδαση αλλά και η ενημέρωση, είναι οι τρεις που αμέσως έρχονται κατά νου. Δεν είναι οι μοναδικοί: Για παράδειγμα, πιθανώς να θέλεις να είσαι στο Facebook για επαγγελματικούς λόγους. Τόσος κόσμος είναι εκεί, οπότε να μια ευκαιρία να προωθήσεις τη δουλειά σου, να προβάλλεις την επιχείρησή σου, να κάνεις επαγγελματικές γνωριμίες κ.λπ. κ.λπ. Αν την ίδια στιγμή δεν σου αρέσουν οι όροι χρήσης του Facebook ή ανησυχείς για πιθανή διαρροή/εκμετάλλευση ευαίσθητων δεδομένων που σε αφορούν, έχουμε να προτείνουμε μια λύση.

Ανεξάρτητα από το πόσο επιμελώς έχεις παίξει με τις ρυθμίσεις ασφαλείας κι απορρήτου του Facebook, ανά πάσα στιγμή να θεωρείς πως ότι κάνεις εκεί γίνεται δημόσια κι όχι μόνο για έναν περιορισμένο, ελεγχόμενο κύκλο χρηστών. Σκέψου, π.χ., ότι ακόμη κι αν σήμερα καθορίζεις πως μία συγκεκριμένη φωτογραφία μπορούν να τη βλέπουν μόνο πέντε κοντινοί φίλοι, ένα bug αύριο είναι πιθανό να τη βγάλει σε δημόσια θέα. Μπορείς να είσαι σίγουρος ότι ποτέ δεν θα συμβεί αυτό; Ακούσαμε την απάντηση που μόλις έδωσες — και ούτε για μια στιγμή πιστέψαμε ότι μπορείς :) Ας το πάμε τώρα ακόμη πιο πέρα: Από τη στιγμή που ανεβάζεις κάτι στο Facebook, έχεις χάσει τον έλεγχό αυτού του “κάτι”. Επιστρέφοντας στο παράδειγμα της φωτογραφίας, ας πούμε ότι την ανέβασες κι έγινε η σχετική πλάκα. Μετά αποφασίζεις ότι είναι καλύτερα να τη διαγράψεις — και τη διαγράφεις. Πώς είσαι σίγουρος ότι έχει διαγραφεί οριστικά κάθε *παρουσία* της φωτογραφίας από τους servers του Facebook; Το ότι εσύ δεν βλέπεις πια τη φωτογραφία στο προφίλ σου, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει κάπου το αντίστοιχο αρχείο.

Νομίζουμε ότι η άποψή μας για το Facebook είναι πλέον ξεκάθαρη. Πρόκειται για άλλη μια εταιρεία, η οποία έχει δικαίωμα να επιδιώκει το κέρδος. Η δημιουργία λογαριασμού στο Facebook απαιτεί την αποδοχή συγκεκριμένων όρων χρήσης [*]. Αν δεν μας αρέσουν, δεν τους αποδεχόμαστε. Αν μας αρέσουν ή δεν πρόκειται να σκοτιστούμε διαβάζοντάς τους, τότε ας χρησιμοποιούμε το Facebook ως μια δημόσια, ουσιαστικά, πλατφόρμα: Ό,τι ανεβάζουμε εκεί, ό,τι γράφουμε, ό,τι σχολιάζουμε, όπου κάνουμε λάικ κ.λπ., καθόλου δεν αποκλείεται να φανεί κάποια στιγμή σε όλους, ασχέτως των ρυθμίσεων και των επιλογών μας. Ακόμα χειρότερα, πιθανώς να χρησιμοποιηθεί κι εναντίον μας. Ποτέ δεν μπορούμε να είμαστε 100% βέβαιοι.

Λίγη σύνεση, αγαπητές κι αγαπητοί, και θεωρούμε ότι με το Facebook δεν υπάρχει θέμα. Ενδέχεται όμως να υπάρξει θέμα με άλλες υπηρεσίες στο Internet, οι οποίες είναι πολύ πιο βασικές και κρίσιμες από μια πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης. Θα έχετε ακούσει, για παράδειγμα, ότι ενώ η ηλεκτρονική αλληλογραφία κανονικά είναι μόνο για τα μάτια του αποστολέα και του παραλήπτη, στην πραγματικότητα έχουν πρόσβαση σ’ αυτή και τρίτοι — αρκεί να το επιλέξουν κι ενδεχομένως να εφοδιαστούν με την κατάλληλη εισαγγελική εντολή. Πέρα από εισαγγελείς, πρόσβαση στην ηλεκτρονική μας αλληλογραφία είναι δυνατόν να έχει ακόμη και κάποιος διαχειριστής που απλά βαριέται. Είναι όμως τόσο εύκολο να συμβεί αυτό; Κοιτάξτε, από τη στιγμή που τα email *δεν* αποθηκεύονται κρυπτογραφημένα στους mail servers, ναι, είναι “τόσο εύκολο”.

Για την περίπτωση του email, μπορούμε άραγε να πούμε κάτι παρόμοιο μ’ αυτό που σίγουρα μπορούμε να πούμε για την περίπτωση του Facebook; Ισχύει κι εδώ το “έτσι είναι κι αν σ’ αρέσει, αλλιώς φύγε”; Λέμε πως όχι, δεν ισχύει. Και δεν ισχύει, διότι το email είναι πολύ βασικό για να πάψουμε να το χρησιμοποιούμε επειδή κάτι *ίσως* συμβαίνει ή πρόκειται να συμβεί. Τι κάνουμε, λοιπόν; Μια πολύ καλή λύση, είναι η αποστολή email σε ισχυρά κρυπτογραφημένη μορφή. Προσέξτε: Δεν αναφερόμαστε σε ασφαλή, κρυπτογραφημένα κανάλια επικοινωνίας, τα οποία εκτείνονται από τη συσκευή μας έως εκείνη του ανθρώπου με τον οποίο αλληλογραφούμε. Ενώ αυτά τα κανάλια είναι σίγουρα απαραίτητα και στην πλειονότητα των περιπτώσεων υφίστανται, δεν έχουν καμία σχέση με τη μορφή κατά την οποία αποθηκεύονται τα μηνύματα στους mail servers. Η μορφή αυτή είναι εξ ορισμού μη-κρυπτογραφημένη. Αν έχετε αμφιβολίες επ’ αυτού, σκεφτείτε ότι σε διαφορετική περίπτωση δεν θα ήταν δυνατόν να λειτουργούν οι μηχανισμοί anti-SPAM που όλοι οι μεγάλοι email providers έχουν (κι όχι μόνο αυτοί). Αντίθετα, αναφερόμαστε στην κρυπτογράφηση του ίδιοι του περιεχομένου των email. Προς το παρόν θα πούμε ότι η η εν λόγω ενέργεια είναι πράγματι εφικτή (και γίνεται δωρεάν). Δεν πρόκεται όμως για την πιο απλή διαδικασία, κι όσοι θέλουν να στέλνουν κρυπτογραφημένα email σίγουρα πρέπει να γνωρίζουν κάποια βασικά πράγματα περί της λεγόμενης κρυπτογραφίας δημοσίου κλειδιού. Όμως όλα όσα αφορούν στην κρυπτογράφηση του email θα έχουμε την ευκαιρία να τα παρουσιάσουμε στο νέο video tutorial που ήδη ετοιμάζουμε για τους συνδρομητές του περιοδικού. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι μέσα στο Δεκέμβριο θα είναι διαθέσιμο.

Αυτά προς το παρόν, χαρείτε το χειμώνα και την εορταστική περίοδο που μόλις ξεκίνησε — χαρείτε και το περιοδικό :)

[*] Παρεμπιπτόντως, το Facebook έχει δικαίωμα να ζητά αληθινά στοιχεία για τους λογαριασμούς των χρηστών, και κάθε φορά που υπάρχει υποψία για fake account δικαιούται να ζητά ταυτοποίηση στοιχείων. Σε περίπτωση μη επιτυχούς ταυτοποίησης, η υπηρεσία μπορεί να προχωρά στο κλείσιμο του αντίστοιχου λογαριασμού. Σκληρός όρος; Μπορεί, από την άλλη όμως ευτυχώς που δεν μας υποχρεώνει κανείς ν’ ανοίξουμε λογαριασμό στο Facebook — αληθινό ή fake.

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.

Σύνδεση

Αρχείο δημοσιεύσεων