Το προφίλ μας στο Google Plus
2

deltaHacker 060 editorial: Αερολογίες κι αυταπάτες

Φίλες και φίλοι,

  • Κάτι που συχνά με απασχολεί έχει να κάνει με το νόημα.
  • Όχι το νόημα της ζωής, από πού ερχόμαστε, πού πάμε, γιατί υπάρχει (;) κάτι κι όχι το τίποτα, είναι το τίποτα κάτι; κ.λπ.
  • Αναφέρομαι απλά στη σημασία όσων λέμε/ακούμε ή γράφουμε/διαβάζουμε.
  • Ίσως φταίει η λιγοστή Μαθηματική παιδεία που είχα πάρει αμέτρητα χρόνια πριν, ίσως κάποιος περιορισμός στην αντίληψή μου, ίσως ένας μη-γραμμικός συνδυασμός των δύο: Ό,τι και να φταίει, το θέμα είναι πως αρκετές φορές δυσκολεύομαι να καταλάβω τι διαβάζω ή τι ακούω. Η πληροφορία που εκλαμβάνω, δηλαδή, είτε δε βγάζει νόημα είτε είναι ελλιπής — και πάντα για την αντίληψή μου.
  • Στα Μαθηματικά ό,τι λέμε είναι σαφώς ορισμένο, τουλάχιστον εντός του πλαισίου που ορίζει ένα πλήθος Αξιωμάτων. Στην Ευκλείδεια Γεωμετρία, για παράδειγμα, αν πούμε πως δύο ευθείες είναι ασύμβατες τότε δεν χωράει καμία παρερμηνεία για το τι εννοούμε. Κάποιος που δεν έχει ακούσει ξανά για αυτές τις ασύμβατες ευθείες, εντελώς δικαιολογημένα δεν θα καταλάβει ή έστω δεν θα είναι σίγουρος για το τι πράγμα μιλάμε. Αλλά εδώ είναι η ομορφιά των Μαθηματικών: ασχέτως αν κάποιος γνωρίζει περί ασύμβατων ευθειών, ασχέτως αν Εκεί Έξω (TM) υπάρχουν ευθείες, ασύμβατες ή όχι, στο πλαίσιο της Ευκλείδειας Γεωμετρίας μία πρόταση σαν την “οι ευθείες Ε1 και Ε2 είναι ασύμβατες” έχει νόημα — και καθόλου δεν πειράζει αν το κατανοούμε ή όχι. (Εντάξει, αυτό το τελευταίο θα εγείρει περί τις 129 ενστάσεις από πλευράς Θείου Ακακίου, αλλά συνειδητά επιλέγω να τον κεντρίσω και μετά απλά ν’ αδιαφορήσω.)
  • Αλλά η Πραγματική Ζωή (TM), φίλες και φίλοι, είναι μεγαλύτερη από τα Μαθηματικά. Ποτέ δεν το ξεχνώ αυτό. Μολαταύτα συχνά μπερδεύομαι, μερικές φορές συγχύζομαι κιόλας.
  • Καταλαβαίνω βεβαίως ότι μερικές φορές οι άνθρωποι κάνουν μεγάλη προσπάθεια ώστε να μην εκπέμπουν πληροφορία. Διαφορετικά: Κάνουν ό,τι μπορούν ώστε αυτό που λένε ή γράφουν να μη σημαίνει τίποτε απολύτως. Κάποιοι μάλιστα ισχυρίζονται ότι όσο πιο γενικόλογο, ασαφές, ανακριβές ή αναληθές είναι αυτό που λες, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να κερδίσεις την προσοχή σημαντικού ποσοστού των ανθρώπων στους οποίους απευθύνεσαι. Επιπρόσθετα, μεγάλο ποσοστό αυτού του ήδη μεγάλου ποσοστού δεν θα αργήσει να δώσει αξία στα λεγόμενά σου. Όσο πιο θρασύς είσαι, λοιπόν, τόσες περισσότερες αντιδράσεις σαν τις ακόλουθες καταφέρνεις κι αποσπάς: “ν’ αγιάσει το στόμα σου” (κάπως φρικιαστική προοπτική, τώρα που το καλοσκέφτομαι), “μωρέ καλά τα λέει αυτός, γι’ αυτό έχουν πέσει όλοι πάνω του να τον φάνε”, “είμαστε μαζί σου, προχώρα και μη φοβάσαι τίποτε” κ.ο.κ.
  • Οι πολιτικοί γνωρίζουν άριστα την τέχνη του να μιλάς χωρίς να λες τίποτε απολύτως. Χάρη μάλιστα στη θαυμαστή ικανότητά τους να μη ντρέπονται όταν πουλάνε αέρα κοπανιστό ή/και όταν ψεύδονται ασύστολα, συχνά καταφέρνουν κι αποκομίζουν σημαντικά οφέλη.
  • Παράδειγμα: Γνωστή πολιτικός πρόσφατα εκστόμισε μια πρόταση, το περιεχόμενο της οποίας σε μια κλίμακα από 1 έως 10 είναι πολύ κοντά στο -1. Η πρόταση: “Ο κύβος ερρίφθη. Ο δρόμος για τη συγκρότηση της νέας μεγάλης παράταξης είναι ανοιχτός. Όλοι όσοι ανήκουν σε αυτό το χώρο οφείλουν να ανταποκριθούν. Αυτή είναι η απαίτηση της κοινωνικής μας βάσης, οι εξελίξεις τρέχουν, δεν υπάρχουν περιθώρια για καθυστερήσεις.”
  • Εδώ έχουμε ένα κλασικό παράδειγμα πρότασης που δεν σημαίνει τίποτε απολύτως. Τουλάχιστον όμως είναι εύκολο να καταλάβουμε τι πραγματικά θέλει εκείνη ή εκείνος που τη λέει (“σας χρειάζομαι, ρε ‘σείς, ψηφίστε με ξανά ώστε να συνεχίσω να πληρώνομαι από τους φόρους σας”).
  • Και βεβαίως δεν είναι μόνο οι πολιτικοί που επιδιώκουν να κερδίζουν από τις αερολογίες. Θυμάμαι τώρα περίπτωση γνωστού κάποιου φίλου μου (μετάφραση: δικός μου γνωστός ήταν), ο οποίος ανέκαθεν αγνοούσε τι σημαίνει “ντρέπομαι γι’ αυτά που λέω”. Όλοι όσοι τύχαινε και τον γνώριζαν, μετά από λίγο καιρό είχαν την ίδια απορία: “Μα καλά, ποια ακριβώς είναι η δουλειά του;”. Και είχαν αυτή την απορία γιατί ενώ ήταν φανερό ότι ο τύπος δεν είχε ιδέα για ό,τι προσπαθούσε να πείσει ότι τον απασχολεί (τεχνολογία, τάσεις, πού πάνε τα πράγματα κ.λπ.), την ίδια στιγμή κατείχε πολύ καλή θέση στην Εταιρεία (TM) και μάλιστα ζηλευτό μισθό (ισχυρίζονταν οι φίλοι εκείνου του φίλου μου).
  • Αερολογίες και κανένα νόημα στην πολιτική, λοιπόν, αλλά το ίδιο και σε άλλους τομείς: Τεχνολογία, Οικονομία, Τέχνη, Δημόσιες Σχέσεις κ.λπ. Σε κάθε περίπτωση, το κλειδί είναι να χρησιμοποιείς φράσεις και λέξεις-κλειδιά, οι οποίες ενώ δείχνουν να συμπυκνώνουν πολύ και βαθύ νόημα στην πραγματικότητα είναι λαμπερά περιτυλίγματα με ωραίες κορδέλες που συσκευάζουν τίποτα απολύτως.
  • Ασχέτως πάντως από τις απόπειρες άλλων να μας εξαπατήσουν με αερολογίες (και λαϊκισμό), υποψιάζομαι ότι συχνότερα απ’ όσο θα θέλαμε να το παραδεχτούμε κινδυνεύουμε από τον ίδιο μας τον εαυτό.
  • Εντάξει, όχι όλοι μας, αλλά σίγουρα κάποιοι από εμάς (του γράφοντα συμπεριλαμβανομένου).
  • Τι εννοώ; Ας ξεκινήσω με ένα απλό παράδειγμα: “γνωρίζω Γερμανικά επιπέδου Oberstufe” (σαν να λέμε “γνωρίζω Αγγλικά επιπέδου Proficiency”). Ασχέτως αν έχω ή όχι το ανάλογο πτυχίο, λέω στον εαυτό μου αυτό το πράγμα. Γιατί το λέω; Μα, γιατί έχω πείσει τον εαυτό μου ότι μπορώ να το πω. Και γιατί έχω πείσει τον εαυτό μου ότι μπορώ να το πω; Χμ, ίσως επειδή συνομιλώ και συνεννοούμαι με Γερμανούς στα Γερμανικά χωρίς να έχω πρόβλημα. Επίσης, κανείς δεν παραπονέθηκε για τα Γερμανικά μου, κανείς δεν με πείραξε για την προφορά μου, κανείς δεν επιχείρησε να με διορθώσει για κάτι που είπα κ.ο.κ. Μιλάω Γερμανικά, καταλαβαίνω όταν ακούω Γερμανικά, συνεργάζομαι με Γερμανούς κ.λπ. κ.λπ., επομένως μπορώ και λέω ότι γνωρίζω Γερμανικά επιπέδου Oberstufe.
  • Μήπως όμως κοροϊδεύω τον εαυτό μου; Μήπως οι Γερμανοί με τους οποίους συνεργάζομαι ή έχω πάρε-δώσε, είναι αρκετά ευγενικοί για να με πειράζουν ή να με διορθώνουν; Μπορεί οι άνθρωποι απλά να με καταλαβαίνουν κι αυτό να τους αρκεί. Ίσως δεν αισθάνονται τόσο φίλοι μου, ώστε να παίρνουν το θάρρος για να μου κάνουν υποδείξεις περί γραμματικής ή έστω να μου λένε ότι την τάδε φράση κανείς δεν τη χρησιμοποιεί.
  • Τελικά τι ισχύει; Ξέρω Γερμανικά επιπέδου Oberstufe ή όχι;
  • Προσωπικά τα Γερμανικά μου είναι επιπέδου “Καλημέρα κυρία Μάιερ, πώς είστε;” και μέχρι εκεί, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας. Το θέμα μας είναι ότι μερικές φορές νομίζουμε ότι ξέρουμε κάτι, στην πραγματικότητα όμως βρισκόμαστε ασυμπτωτικά κοντά στο “ο τύπος δεν έχει ιδέα”.
  • Σας φαίνεται υπερβολικό όλο αυτό; Αν ναι ίσως φταίει το παράδειγμα που επέλεξα, με τα Γερμανικά. Ξεχάστε λοιπόν τη συγκεκριμένη γλώσσα και σκεφτείτε τα Αγγλικά. Ερώτηση: Σας έτυχε ποτέ να συναντήσετε κάποιον που λέει ότι ξέρει πολύ καλά Αγγλικά, αλλά όταν τον ακούσατε να μιλάει το επίπεδό του ήταν χειρότερο από το “φάγαμε την καμήλα και μας έμεινε η ουρά αναμονής”; Προσέξτε: Τύποι σαν αυτόν, έστω και με τα χίλια ζόρια συνεννοούνται εις την Αγγλική. Ίσως στην αρχή έχουν αμφιβολίες για τις ικανότητές του, δοθέντος όμως ικανού χρόνου που διαφέρει ανά περίπτωση ξεχνάνε ότι δυσκολεύονται με τα Αγγλικά και πιστεύουν ότι ξέρουν Αγγλικά. Μήπως έχουν πράγματι μάθει; Ίσως ναι, ίσως όμως και όχι.
  • Ας έλθω και λίγο στα δικά μας. Σε μια παρέα, κάπου σε μια ωραία καφετέρια, γνωρίζετε έναν ευγενικό νέο. Μετά από δεκαεπτά περίπου λεπτά, ο ίδιος νέος εντέχνως λανσάρει τον εαυτό του ως Τιτάνα του προγραμματισμού. Για την ακρίβεια, δεν λέει ότι είναι προγραμματιστής. Αντίθετα, προτιμά τον όρο “ντιβέλοπερ” και δεν ξεχνά ν’ αναφέρει ότι γράφει κώδικα από τα δεκαπέντε του. Εσείς τώρα δεν τον κόβετε για πάνω από 24 κι ενστικτωδώς σκεπτόσαστε να ρωτήσετε, την τελευταία στιγμή όμως όμως ένα βασικότερο ένστικτο (της αυτοσυντήρησης;) πετάγεται και σας λέει: “φακ δατ, ντοντ ίβεν μπόδερ” (ναι, για κάποιο λόγο μιλάει αγγλικά).
  • Μπορούμε να γνωρίζουμε αν ο νέος μας φίλος είναι πράγματι Τιτάνας του προγραμματισμού; Αν είχαμε μια κάποια ιδέα για τις ιδιότητες ή καλύτερα για τα χαρίσματα ενός Τιτάνα του προγραμματισμού, ίσως θα μπορούσαμε να γνωρίσουμε. Αλλά ξέρετε κάτι; Δεν έχει σημασία τι νομίζουμε/γνωρίζουμε εμείς — γουί ντοντ ίβεν μπόδερ του νόου. Ας δούμε το ερώτημα από τη σκοπιά του φίλου μας, ο οποίος λέει στον εαυτό του ότι είναι πολύ καλός προγραμματιστής.
  • Γιατί το λέει αυτό; Γιατί κάποιος, οποιοσδήποτε, θα έλεγε κάτι τέτοιο στον εαυτό του; Μήπως έχει κάποιο σπουδαίο πρότζεκτ να δείξει, π.χ., στο Github; Ίσως έχει, ίσως όμως και να μην έχει. Μήπως επειδή γνωρίζει πολλές γλώσσες προγραμματισμού, ότι κι αν σημαίνει αυτό; (Ξέρω ανθρώπους –και τους σέβομαι γι’ αυτό– οι οποίοι όταν βλέπουν στο βιογραφικό ενός υποψηφίου μια παράθεση γλωσσών προγραμματισμού αυτομάτως στέλνουν το βιογραφικό στο /dev/null.) Μήπως επειδή έχει έφεση προς την αλγοριθμική σκέψη; Μήπως επειδή γνωρίζει πώς να επιτίθεται σε ένα δεδομένο πρόβλημα ώστε να παράγει αποδοτικό κώδικα και δεν ενδιαφέρεται για εντυπωσιασμούς;
  • Ξέρετε κάτι; Τώρα που το σκέφτομαι κάπως καλύτερα, νομίζω ότι κάποιος που γνωρίζει κάτι καλά, προγραμματισμό, Γερμανικά, μαγειρική, Οικονομικά κ.ο.κ., αποφεύγει να βαθμολογεί τον εαυτό του.
  • Κι αποφεύγει να τον βαθμολογεί, ακόμη κι όταν δεν είναι κανείς άλλος εκεί γύρω.

2 Responses to “deltaHacker 060 editorial: Αερολογίες κι αυταπάτες”

  1. DeMaio | 02/11/2017 at 23:04

    Sie lesen Onkel Akakios zu viel!
    btw, πολύ ωραία ανάλυση. Τα δύο τελευταία bullets είναι απίστευτα. Ναι.

  2. Nilos | 07/11/2017 at 23:37

    Όποιος το λέει [για τον εαυτό του], [δεν] είναι.
    Ref: https://www.slang.gr/lemma/23072-opoios-to-leei-einai

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.

Σύνδεση

Αρχείο δημοσιεύσεων