Το προφίλ μας στο Google Plus
0

Σνέιλ Μέιλ — Επιστολή #013

Αγαπητοί μου,

  • Πλησιάζει το τέλος Σεπτέμβρη. Είναι και πάλι Κυριακή, και σύμφωνα με την μικρή ατζέντα της Κυρίας Καίτης, σήμερα εορτάζεται η μνήμη των Οσίων Ξανθίππης και Πολυξένης.
  • Μπροστά μου έχω τα δώδεκα τεύχη του χαριτωμένου τούτου περιοδικού –αυτού καλέ, που κρατάτε αυτή τη στιγμή στα χέρια σας, και που σας έρχεται ταχυδρομικώς μια φορά στο τόσο– και έχω μείνει να τα κοιτάζω.
  • Σκέφτομαι, πολύ ωραίο αυτό το γραφιστικό κολπάκι με το κόκκινο ανάδελτα στις ράχες των τευχών. Πολύ ευρηματικό. Αναρωτιέμαι τι θα έχει σκεφτεί ο DTP Guy (ΤΜ) για το επόμενο τεύχος. Θα επαναλάβει το μοτίβο, ή θα περάσει στα επόμενα γράμματα;
  • Βλέπετε, αυτά είναι τα μυστήρια του χρόνου. Αυτή τη στιγμή, γράφω για κάτι το οποίο εσείς έχετε στα χέρια σας, αλλά εγώ όχι. Στο μυαλό μου το τεύχος υπάρχει ως προσδοκία, ή πρόβλεψη, αλλά ως αντικείμενο δεν υφίσταται. Μπορεί και να μην υπάρξει ποτέ, υπό την έννοια ότι μπορεί τελικά το τεύχος να μη καταφέρει να φτάσει στα χέρια σας.
  • Χτυπάω ξύλο βέβαια. Δεν κάνω δυσοίωνες προφητείες για το μέλλον του περιοδικού, πιστέψτε με. Χίλιοι λόγοι υπάρχουν να μην φτάσει στα χέρια σας. Μπορεί ας πούμε να το κλέψανε από την είσοδο της πολυκατοικίας που το άφησε ο ταχυδρόμος. Ή να το πήρε ο ταχυδρόμος σπίτι του, γιατί του άρεσε. Ή να είχαν απεργία στο ταχυδρομείο και να έχει μείνει στα υπόγεια του κέντρου διαλογής.
  • Χίλιοι λόγοι, πραγματικά.
  • Το ενδιαφέρον (και παράδοξο συνάμα) είναι ακριβώς αυτό: Ότι εμείς οι άνθρωποι έχουμε έναν τρόπο να μιλάμε και να αναφερόμαστε σε αντικείμενα, χωρίς αυτά τα αντικείμενα να μοιράζονται κατ’ ανάγκην καμία άλλη ιδιότητα, πέραν του ότι αναφερόμαστε σε αυτά εντός ενός συγκεκριμένου πλαισίου — και με έναν συγκεκριμένο τρόπο.
  • Η λέξη κλειδί στην πιο πάνω φράση είναι το «κατ’ ανάγκην». Σκεφτείτε το. Τι κοινό έχει το αντικείμενο που προσδιορίζεται με το όνομα «τεύχος Οκτωβρίου του περιοδικού δέλτα χάκερ» όταν γράφω εγώ γι αυτό σήμερα, Οσίων Ξανθίππης και Πολυξένης, και όταν διαβάζετε εσείς γι αυτό στα μέσα Οκτωβρίου (ή όποτε λάβετε το τεύχος στα χέρια, εφόσον δεν σας το κλέψανε από την πολυκατοικία ή δεν έχει ξεμείνει στα υπόγεια του κέντρου διαλογής);
  • Τίποτα. Δεν μοιράζονται καμία ιδιότητα.
  • Ούτε καν την ιδιότητα της ύπαρξης, καθώς το τεύχος για το οποίο σας γράφω ακόμα δεν υπάρχει, ενώ το τεύχος που εσείς διαβάζετε υπάρχει μια χαρά (έστω και αν σας το κλέψανε, και δεν μπορείτε πλέον να το διαβάσετε).
  • Μοιράζονται όμως το όνομα. Αυτό εννοώ. Ότι στις συνεννοήσεις μεταξύ τους οι άνθρωποι δεν αναφέρονται (κατ’ ανάγκην) σε αντικείμενα αυτού του κόσμου, παρά σε αναφορικούς δείκτες (ονόματα) εντός εκείνων των συγκεκριμένων διανθρώπινων πλαισίων, στα οποία οι συγκεκριμένοι δείκτες δεν στερούνται νοήματος.
  • Γουάου. Πού τα βρίσκω όλα αυτά και τα λέω, μου λέτε;
  • Δεν ξέρω πού τα βρίσκω, αλλά πλάκα πλάκα, στην πιο πάνω περιγραφή έγκειται το μυστικό γιατί είχαν αποτύχει μέχρι τώρα όλες οι προσπάθειες να φτιαχτεί τεχνητή νοημοσύνη. Καθώς και το μυστικό της επιτυχίας του Google.
  • Σας ιντρίγκαρα, ε;
  • Κοιτάξτε: Οι προσπάθειες να φτιαχτεί τεχνητή νοημοσύνη στηρίζονταν στην ιδέα ότι θα φτιάξουμε ένα μοντέλο για το πώς λειτουργεί η ανθρώπινη νοημοσύνη, και μετά θα το μιμηθούμε.
  • Πιάσαν τα μολύβια, λοιπόν, οι αρχιτέκτονες των συστημάτων ΤΝ και άρχισαν να σκέφτονται. Τι σκέφτηκαν; Ότι οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την γλώσσα, ότι η γλώσσα έχει «λέξεις» που αναφέρονται σε αντικείμενα με τα οποία οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, και ότι η σκέψη δεν είναι παρά ο συνδυασμός των «λέξεων» αυτών σε προτάσεις, σύμφωνα με συγκεκριμένους κανόνες. (Υπερ-υπεραπλουστεύω, βέβαια, αλλά μην κολλάτε στις λεπτομέρειες). Η νοημοσύνη, λοιπόν, δεν είναι παρά ο συνδυασμός των προτάσεων αυτών σε συλλογισμούς, σύμφωνα με άλλους κανόνες. Όσο πιο γρήγορα, τόσο πιο έξυπνα.
  • Αυτό σκέφτηκαν οι πρώτοι σχεδιαστές συστημάτων ΤΝ και βάλθηκαν να κωδικοποιούν σε αλγόριθμους τους κανόνες συνδυασμού των «λέξεων» και τους κανόνες σχηματισμού «συλλογισμών».
  • Τα συστήματά τους γίνονταν ολοένα και πιο πολύπλοκα, οι κανόνες ολοένα και περισσότεροι, οι εξαιρέσεις και οι διευκρινήσεις ολοένα και περισσότερες, και από ευφυία …μπα. Ο κομπιούτορας παρέμενε μέσα στην άφατη βλακεία.
  • ΟΚ, λοιπόν. Υπαναχώρηση. «Εφόσον δεν μπορούμε να κωδικοποιήσουμε το σύνολο της ανθρώπινης σκέψης», σκεφτήκανε οι επιστημονάδες, «θα κωδικοποιήσουμε τομείς γνώσεων. Τέλεια!»
  • Οι παλιότεροι θα θυμούνται τα expert systems, που τάχα μου θα υποκαθιστούσαν –έγραφαν τα έκθαμβα άρθρα του ειδικού τύπου– τους γιατρούς, τους μηχανικούς, τους δικηγόρους και δεν ξέρω ποιόν άλλον — τους δημοσιογράφους ίσως.
  • Ναι, καλά. Ξυπνήστε με όταν είναι να φάμε.
  • Πού ήταν το λάθος;
  • Μα, φυσικά στο μοντέλο που προσπαθούσαν να μιμηθούν.
  • Οι επιστημονάδες φαντάζονταν ότι η νοημοσύνη έγκειται στον χειρισμό συμβόλων βάσει κανόνων, ενώ από παντού προέκυπτε ότι δεν ήταν αυτό. Ή ότι δεν ήταν *μόνο* αυτό. Ότι κάτι έλειπε, και μάλιστα ότι αυτό το “κάτι” ήταν τόσο σημαντικό, ώστε ακόμα και μετά την αλγοριθμοποίηση μυριάδων κανόνων, το σύστημα παρέμενε τόσο χαζό όσο και ο μπούφος.
  • Σας το έγραψα και πιο πριν. Το μυστικό βρίσκεται στο ότι στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους, οι άνθρωποι δεν χρησιμοποιούν σύμβολα που αντιστοιχούν σε αντικείμενα αυτού του κόσμου, παρά αναφορικούς δείκτες εντός εκείνων μόνο των συγκεκριμένων διανθρώπινων πλαισίων στα οποία οι συγκεκριμένοι δείκτες δεν στερούνται νοήματος.
  • Η λέξη κλειδί, εδώ, είναι η λέξη «διανθρώπινος» –όπως λέμε δια-δικτυακός, στα αγγλικά θα το λέγαμε inter-human.
  • Σκεφτείτε το. Οι άνθρωποι δεν χρησιμοποιούν σύμβολα με προδιαγεγραμμένο πεδίο αναφοράς, αλλά μόνο αναφορικούς δείκτες που δεν στερούνται νοήματος εντός συγκεκριμένων πλαισίων δι-ανθρώπινων αλληλεπιδράσεων. Δηλαδή, το ότι λέω «γάτα» καθίσταται δείκτης αναφοράς προς τη γάτα που περνάει το δρόμο μόνο κατά το μέτρο που άλλοι άνθρωποι μοιράζονται με μένα αυτό το πλαίσιο αναφοράς. Για να το πω επιγραμματικά: Δεν χρησιμοποιώ σύμβολα αντικειμένων αλλά μοιράζομαι δείκτες αναφοράς, αλληλεπιδρώντας με άλλους ανθρώπους.
  • Γι αυτό και μας είναι τόσο εύκολο να παρεξηγούμε ο ένας τον άλλο, ή να αλληλοσκοτωνόμαστε για χρόνια και χρόνια για το τάδε ή το δείνα θέμα, και μετά να το κοιτάμε και να λέμε WTF?
  • Γι αυτό κι εγώ μπορώ να σας γράφω για το τεύχος Οκτωβρίου του δέλτα χάκερ ενώ το τεύχος δεν υπάρχει ακόμα, και δεν ξέρουμε καν τη μορφή του όταν (και αν!) θα φτάσει στα χέρια σας.
  • Και γι αυτό η προσέγγιση του Google στα ζητήματα τεχνητής νοημοσύνης αποδεικνύεται τόσο επιτυχημένη. Επειδή το Google δεν επιχειρεί να προβλέψει ή να αλγοριθμοποιήσει τους κανόνες με τους οποίους είναι επιτρεπτό να συνδυάζονται οι «λέξεις» και οι «προτάσεις» εντός μιας γλώσσας. Το Google αδιαφορεί παντελώς για αυτό. Το μόνο που κάνει είναι να προσπαθεί να φτιάξει ψηφιακά μοντέλα όσων δι-ανθρώπινων αλληλεπιδράσεων αποτυπώνονται εντός του διαδικτύου. Τίποτα άλλο. Αλληλεπιδράσεων — όχι συμβόλων, ούτε δεικτών αναφοράς. Αυτά δεν ενδιαφέρουν το Google. Ούτε η γλώσσα, ούτε οι λέξεις, ούτε καν οι κανόνες. Αυτά θα προκύψουν.
  • Όπως προέκυψε η εικόνα της γάτας όταν οι ερευνητάδες του Google Neural Network Learning Project έβαλαν το σύστημα να διατρέξει μερικά εκατομμύρια βίντεα του γιουτιούμπ, χωρίς κανείς να του έχει εκ των προτέρων εξηγήσει ότι υπάρχουν γάτες και πώς μοιάζουν.
  • Αυτά…
  • Σας είχα υποσχεθεί, αγαπητοί μου, στο προηγούμενο τεύχος, ότι θα έκανα σήμερα μιαν ανασκόπηση του έτους που μας πέρασε. Με αυτά και με αυτά παρασύρθηκα και άρχισα να γράφω για τεχνητή νοημοσύνη.
  • Δεν πειράζει. Λίγη ποικιλία δεν βλάπτει.
  • Άλλωστε scripta manent. Τα τεύχη τα έχετε. Ας κάνει ο καθείς την δική του ανασκόπηση.

Σας ασπάζομαι,
Θείος Ακάκιος

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.

Σύνδεση

Αρχείο δημοσιεύσεων