Το προφίλ μας στο Google Plus
0

Σνέιλ Μέιλ — Επιστολή #058

Αγαπητοί μου,

  • Καλοκαίριασε.
  • Τρόπος του λέγειν δηλαδή, γιατί εδώ που είμαστε καθισμένοι, στην αποβάθρα του Χένινγκσβερ, στα νησιά Λόφοτεν, κάνει τέτοιο ψοφόκρυο που αναρωτιέται κανείς πώς και συνεχίζουν να κατοικούνται τέτοια μέρη.
  • Έχει βέβαια ήλιο, δε λέω, αλλά το βουνό που βλέπω μπροστά μου έχει χιόνια.
  • Υπερβάλλω βέβαια. Χιόνια έχει, αλλά βουνό, δεν θα το έλεγες. Λόφοτεν όνομα και πράμα. Ένα λοφάκι κακοτράχαλο, κάτι σαν τα Τουρκοβούνια αλλά στο πιο νορβηγικό. Πάνω από διακόσια μέτρα ύψος δεν το κόβω.
  • Περιμένουμε το φέρυ που θα μας περάσει απέναντι. Μετά θα πάρουμε το λεωφορείο για Μπγιέρκβικ, από όπου με ανταπόκριση θα πάρουμε το λεωφορείο για Τρόμσο. Από Τρόμσο πετάμε για Ίναρι, στην Φινλανδική Λαπωνία. Στόχος μας είναι να είμαστε στο Ίναρι ίσα πριν βραδιάσει, για να προλάβουμε (αν μπορέσουμε) τις εορταστικές εκδηλώσεις του Vappu. Vappu, όπως εύκολα μπορεί ο καθείς να βρει στον ιντερνέ, ονομάζουν οι Φινλανδοί την Πρωτομαγιά.
  • Το Vappu, όπως προκύπτει αβίαστα από τα δεδομένα, πέφτει την Πρωτομαγιά. Ο χρόνος μας λοιπόν είναι λίγο τσίμα τσίμα.
  • Το πρόβλημα με τη Σκανδιναβία είναι πως κοιτάς στον χάρτη και όλα μοιάζουν να είναι το ένα δίπλα στο άλλο. Ε, ένα καραβάκι είναι, λες, θα το πάρουμε. Και μετά συνειδητοποιείς πως το ταξίδι με το «καραβάκι», από το ένα χωριό στο άλλο, κρατάει ξέρω ‘γω 32 ώρες. Ή, εναλλακτικώς, μία ώρα και 45 λεπτά με το αεροπλάνο.
  • Χαμός.
  • Λέμε λοιπόν ότι θέλουμε να προλάβουμε το Vappu, αλλά, μεταξύ μας, χλωμό το βλέπω. Κατά τα άλλα έχουμε ήδη αγοράσει και φοράμε τα παραδοσιακά πρωτομαγιάτικα κασκετάκια του Vappu. Είμεθα μια παρέα καθ’ όλα αυθεντικών ντόπιων περιηγητών.
  • Προς το παρόν περιηγούμαστε περιμένοντας στην αποβάθρα.
  • Έχουμε καιρό να τα πούμε και αναρωτιόμουν, να πω την αλήθεια, τι να σας γράψω. Μου είναι προφανές πως δεν περιμένετε από εμένα για να ενημερωθείτε περί όσων γραφικών λαμβάνουν χώρα στη γαλανή μας πατρίδα. Υποθέτω, μάλιστα, πως θα έχετε ενημερωθεί και για τα πιο βασικά σημεία της πρόσφατης διεθνούς επικαιρότητας.
  • Γιου νόου, Τράμπ; Λεπέν; Μπρέξιτ;
  • Εντάξει, τη Λεπέν δεν την είδαμε ακόμα, αλλά εδώ που σας γράφω, παραμονές του Vappu στην Νορβηγική Λαπωνία, σας γράφω με το βλέμμα στο μέλλον.
  • Μηδένα προ του τέλους, αγαπητοί μου. Από τη στιγμή που καταλήξαμε συμφιλιωμένοι με την ιδέα ότι περνάει η Λεπέν στο δεύτερο γύρο, δεν νομίζω πως θα ξεμπλέξουμε εύκολα.
  • Σας το έλεγα και πιο παλιά, με την αφορμή των Αβγών. This is not going to end up well.
  • Τέλος πάντων.
  • Η εξαδέλφη έχει βρει και ξεφυλλίζει μια Νορβηγική εφημερίδα. Πρωτοσέλιδο έχει τον Τραμπ. Δίπλα του, ένθετη φωτό, ο Κιμ Γιονγκ Ουν.
  • Στρέφω το βλέμμα αλλού. Τραμπ; Ποιος είναι ο Τραμπ; Νορβηγός είναι; Με τέτοιο μαλλί; Μήπως του ΟΗΕ; Μήπως απ’ την Βόρειο Κορέα; Θα τον θυμόμουν.
  • Τα Νορβηγικά μου χρειάζονται λίγο ξεσκόνισμα. Δεν καταλαβαίνω. Τον αγνοώ.
  • Κοιτάζω αλλού.
  • Δεν τον αγνοώ καθόλου βέβαια.
  • Υπό άλλας συνθήκας ναι, θα τον αγνοούσα. Ή το πολύ πολύ να τον σχολίαζα λίγο για να κάνουμε πλάκα: Καροτί φράντζα, ξεχειλωμένο σακάκι, περίεργος μορφασμός, τα γνωστά.
  • Όμως, αγαπητοί μου, το πράγμα με τον Τραμπ είναι πολύ σοβαρό. Δεν μιλάω με όρους πολιτικής ή άλλης διαφωνίας. Το πρόβλημα δεν έχει να κάνει με το τείχος που θα προστατέψει το Μεξικό ή με το ότι οι πλούσιοι θα πληρώνουν πλέον λιγότερους φόρους. Μεγάλα παιδιά είναι εκεί στην Αμερική, αυτά είναι θέματα προς συζήτηση. Θα διαφωνήσουνε, θα μαλώσουνε, θα ψηφίσουνε, κάποια άκρη θα βγει.
  • Με τον Τραμπ μιλάμε για κάτι πολύ πιο σοβαρό (και επικίνδυνο).
  • Θα θυμάστε ίσως τι έγινε με την τελετή ορκωμοσίας του. Τα υπέροχα πλήθη (not). Ο ενθουσιασμός. Και στη μέση αυτός. Ακίνητος. Περήφανος. Βράχος. Βγαίνει η εκπρόσωπός του, αγαλλιασμένη. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση κόσμου σε τελετή ορκωμοσίας, κ.λπ. κ.λπ.
  • Τι λέτε καλέ κυρία; Θα μας τρελάνετε; Τρεις κι ο κούκος ήτανε, το δείχνουν και οι φωτογραφίες. Δεν τις είδατε;
  • Ε, λοιπόν όχι. Ακλόνητη η κυρία. Απερίσπαστος και ο Τραμπ. Ευθυτενής. Δεν έχει σημασία τι δείχνουν οι φωτογραφίες σας. Δεν έχει σημασία τι λένε τα δικά σας γεγονότα. Εμείς έχουμε άλλα γεγονότα. Δικά μας. Καλύτερα. Εναλλακτικά. Alternative.
  • Με αφορμή τον Τραμπ όλοι πλέον έχουμε βρεθεί να μιλάμε για fake news, post truths, alternative facts. Μιλάμε και γελάμε.
  • Γελάμε, αλλά το πράγμα είναι σοβαρό.
  • Ο Τράμπ δεν είναι ο γραφικός του καφενείου που λέει και καμιά παπαριά να περάσει η ώρα.
  • Το πρόβλημα δεν είναι καν ότι ο Τραμπ λέει ψέματα όπως, ξέρω γω, τόσοι και τόσοι δικοί μας πολιτικοί όταν ορκίζονται ότι οσονούπω τελειώνει η αξιολόγηση, ότι σύντομα βγαίνουμε από τα μνημόνια, ότι αρχίζει η ανάπτυξη — ή ότι ο Μαδούρο προστατεύει το σοσιαλιστικό ιδεώδες. Στο κάτω κάτω αυτά είναι υποσχέσεις, απόψεις ή ερμηνείες. Δεν τρέχει και τίποτα ρε αδερφέ.
  • Εδώ μιλάμε για τον γάιδαρο. Η διαφωνία μας είναι για το αν πετάει ή όχι. Ο Τραμπ μάς λέει πως πετάει.
  • Όταν βγαίνει ο πρόεδρος μιας χώρας με τέτοια ισχύ και μας λέει ό,τι του κατέβει, χωρίς να τον εμποδίζει το ότι όλοι οι υπόλοιποι μπορούμε να δούμε το οφθαλμοφανές ψεύδος του, τότε τα πράγματα είναι ήδη πολύ σοβαρά.
  • Ναι, κάτι τρέχει λοιπόν. Για να μην πω ότι πετάει.
  • Οπότε καθίσταται επιτακτικό να κάνουμε μια παύση και να κάτσουμε λίγο να σκεφτούμε. Πώς φτάσαμε μέχρι εδώ; Τι κάνουμε; Τι μπορούμε να κάνουμε; Πώς μπορούμε να αμυνθούμε;
  • Αγαπητοί μου, όσοι από εσάς έχετε παρακολουθήσει τους συλλογισμούς που έχω κατά καιρούς εκθέσει στις επιστολές μου, θα θυμάστε πως ένα από τα θέματα στο οποίο τείνω να επανέρχομαι είναι το θέμα της αλήθειας.
  • Τη θεωρία του Τάρσκι περί αλήθειας την έχουμε πλέον εμπεδώσει. Έχουμε εξετάσει το τι είναι αληθής πρόταση και τι όχι, έχουμε επισημάνει τα εννοιολογικά προβλήματα της διαφοροποίησης γλώσσας / μεταγλώσσας, έχουμε συζητήσει για την απροσδιοριστία αυτονόητων, τάχα, εννοιών όπως, π.χ., η έννοια “γεγονός”, και πάει λέγοντας. Έχουμε περάσει σε επόμενη πίστα.
  • Όλα εκείνα που λέγαμε είχαν ως στόχο να καταδείξουν πόσο προβληματικά είναι τα διανοητικά εργαλεία που χρησιμοποιούμε και πόσο σημαντικό είναι να γνωρίζουμε τα όριά τους.
  • Όμως υπήρχε, και συνεχίζει να υπάρχει, ένας μεγάλος κίνδυνος. Αν είχα δίκιο σε αυτά που σας έγραφα, αν πράγματι δεν υπάρχουν “γεγονότα”, αν τα πάντα είναι θέμα ορισμού και οπτικής γωνίας, αν είναι προβληματικό το ότι η έννοια της αλήθειας δε νοείται παρά μόνο σε αναφορά προς κάποιο μετα-επίπεδο (και αυτό με τη σειρά του προς κάποιο άλλο μετα-μετα-επίπεδο κ.ο.κ.), αν, αν, αν — τότε πώς αποφεύγουμε το σχετικισμό του “everything goes”;
  • Διότι αγαπητοί μου, το να λέει κανείς πως έχει στη διάθεσή του “alternative facts”, αυτό σημαίνει πως “πετάει ο γάιδαρος, πετάει”.
  • Σημαίνει πως απέναντι στον Τραμπ και τους φίλους του είμαστε απολύτως άοπλοι και ανυπεράσπιστοι.
  • Και καλά η κυρία τάδε του επιτελείου του. Ο Τραμπ, όμως, έχει το δάχτυλό του στο κουμπί.
  • Τι κάνουμε λοιπόν;
  • Κατ’ αρχάς διαμαρτυρόμαστε. Με κάθε δυνατό τρόπο. Θα διαβάσατε ίσως για τις πορείες March for Science που διοργανώθηκαν το περασμένο Σάββατο (όχι χτες) σε διάφορες αμερικανικές πόλεις. Επρόκειτο για μια διαμαρτυρία. Αρκετά ηχηρή μάλιστα.
  • Ηχηρή, αλλά, λυπάμαι που θα σας στεναχωρήσω, περιορισμένης αποδοτικότητας.
  • Το τσουνάμι του ανορθολογισμού του Τραμπ και των “εναλλακτικών δεδομένων” του δεν αντιμετωπίζεται με πορείες και κλαψουρίσματα για το πόσο χρήσιμη είναι η επιστήμη.
  • Το κακό είναι πως οι θεράποντες του ορθού λόγου είναι τόσο πεπεισμένοι πως μιλάνε για την “αλήθεια”, τόσο πεπεισμένοι για την ορθότητα της προσέγγισής τους, ώστε τείνουν να παραβλέπουν πως η ορθότητα αυτή μπορεί να οριστεί (και να εννοηθεί) μόνο σε σαφώς προσδιορισμένα εννοιολογικά πλαίσια και όχι έτσι γενικώς.
  • Καταλήγουν να μιλούν για τα πάντα με αυθεντία και ναρκισσιστική αυταρέσκεια. Στα μάτια των θιασωτών της επιστήμης και του ορθού λόγου, αν δεν είσαι μαζί τους, είσαι εναντίον τους.
  • Βλέπουν τον Τραμπ και τους οπαδούς του και τους περιγελούν με περιφρόνηση.
  • Όμως σε κανέναν δεν αρέσει να τον κοιτάνε αφ’ υψηλού ή να τον περιγελούν με περιφρόνηση. Εντάξει, ο Τραμπ δεν μασάει. Αλλά οι οπαδοί του το φέρουν βαρέως. Άλλο πράγμα το να μην καταλαβαίνεις κάτι, και άλλο η όλη συζήτηση να σε κάνει να νοιώθεις αμελητέος, αποξενωμένος και ανύπαρκτος.
  • Λόγω της αυταρέσκειας των εκπροσώπων της, το δέος και ο σεβασμός που θα ήταν εύλογο να μας προκαλεί η επιστήμη μετατρέπονται σε απαξίωση.
  • Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι η σύγχυση μεταξύ απαξίωσης και αντισυστημισμού.
  • Απέναντι στην αυταρέσκεια των επιστημονάδων που μετρούν τη χωρητικότητα του νου σε petabyte, σταμπάρουν τον καθένα μας ως φορέα της μίας ή της άλλης διαταραχής, και μπουκώνουν μικρά παιδιά με ψυχοφάρμακα γιατί δεν μπορούν να τα κάνουν να κάτσουν ήσυχα, πολλοί καταλήγουν στο συμπέρασμα πως η μόνη σου άμυνα είναι ο Τραμπ και τα εναλλακτικά του γεγονότα.
  • Πώς το έλεγε ο παρ’ ημίν Πρωθυπουργός (ΤΜ) όταν του λέγανε κάτι οπαδοί, ξέρω ‘γω, πως δεν διαβάζουν εφημερίδες; “Την καλύτερη δουλειά κάνετε.” Αυτό.
  • Και όχι μόνο ο Τραμπ. Πάρτε το Μπρέξιτ. Όλοι οι ειδικοί ξεσπάθωσαν εναντίον του. Επιστήμονες, οικονομολόγοι, οραματιστές, μελλοντολόγοι — όλοι εξήγησαν, όσο πιο καθαρά μπορούσαν, πόσο καταστροφικό θα ήταν.
  • Άδικα ιδρώνανε. Τους μόνους που κατάφεραν να πείσουν ήταν τους ήδη πεπεισμένους. Οι υπόλοιποι ψήφισαν Φάρατζ και Μπρέξιτ.
  • Τον Φάρατζ! Έναν τύπο γκάου που αν τον πετύχαινες σε καμιά καφετέρια πριν καμιά τριανταριά χρόνια θα καθόσουν στην άλλη άκρη για να μην σου βγει το κακό όνομα στα μωρά.
  • Και στην Αμερική ψήφισαν τον Τραμπ! Με την καροτί του φράντζα και τον προβληματικό μορφασμό. OK, και τα λεφτά και τη χάι κόρη.
  • Και στη Γαλλία την Λεπέν! (No further comment.)
  • Όχι. Δεν γίνεται να αμυνθείς στον Τραμπ και τους φίλους του με “πορείες για την επιστήμη” και άλλα τέτοια ρομαντικά.
  • Η ανορθολογικότητα του Τραμπ, η αδιαφορία του για το τι είναι ορθός συλλογισμός και σωστή επιχειρηματολόγηση, καθίσταται το βασικότερό του όπλο. Όσο πιο εξόφθαλμο το ψεύδος, τόσο πιο γοητευτικός ο λόγος του. Όσο πιο εξωφρενικός ο ισχυρισμός του, τόσο πιο ελκυστικές οι υποσχέσεις του.
  • Δεν ξέρω πώς μπορείς να αμυνθείς. Δεν ξέρω καν αν μπορείς.
  • Λοιπόν, έρχεται το καράβι. Σας αφήνω.
  • Άστα λουέγο κομπανιέρος. Τα λέμος.

Σας ασπάζομαι,
Θείος Ακάκιος

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.

Σύνδεση

Αρχείο δημοσιεύσεων